شارل لویی دو سکوندا منتسکیو - کتاب نامه های ایرانی

از این قضایا که شرح دادم زیاد تعجب نکن. زیرا افسون گر دیگری وجود دارد که از او قوی تر است و بیش از او بر روح و فکر مردم تسلط دارد. این افسونگر بزرگ پاپ نام دارد که به مردم قبولانده است سه همان یک است!!!

بیشتر فرانسویان خود را با ذوق و استعداد می دانند و در عین حال علاقه و اشتیاق عجیبی دارند که کتاب بنویسند. شاید حکمت آُن بوده است که انسان ها جان بسپارند و حماقت هایشان در دوران گذرای عمرشان فراموش نشود. عجیب آن است که این احمق ها اصرار دارند که نسل های آینده را هم با شرح حماقت هایشان عذاب دهند تا آن ها هم بدانند که چنین احمق هایی پیش از آن ها زندگی می کردند

در اسپانیا ظرافت های اخلاقی مخصوصی وجود دارد که برای فرانسوی ها مضحک و بی معنی می نماید. برای نمونه یک فرمانده سرباز زیر دست خود را بدون کسب اجازه از خود او کتک نمی زند و در دادگاه تفتیش عقاید بی آن که از یهودیان عذر خواهی کنند به سوزاندن آن ها در آتش حکم نمی دهند